Wspólny stół — tradycyjne polskie potrawy wigilijne

Zwiastuje dobrobyt i pomyślność. Lubię, kiedy jest miękki i wilgotny. Podobno najlepsze makowce zaczyna się robić nawet kilkanaście dni przed kolacją wigilijną. Ważne, by mak wymieszać z białkami ubitymi na sztywno, dodać rodzynki, orzechy, migdały, skórkę z pomarańczy. Ciasto obowiązkowo drożdżowe bądź krucho-drożdżowe, zwijamy je w roladę, a na koniec posypujemy cukrem pudrem.

Lubię go bez wydziwień, kiedy jest świeży, smażony w bułce tartej na złoto, z odrobiną soli i cytryny. Na nim się wychowałam, dla mnie jest symbolem długowieczności. Niektórzy moczą go przed pieczeniem w maślance czy mleku, inni sięgają po wersję słodszą. Karp po żydowsku z rodzynkami też jest okej.

To ciasto długo dojrzewające lubi leżakować. Niektórzy robią je już w listopadzie, by było miękkie i smaczne. Ważne, by dodać do piernika cynamon, kardamon, gałkę muszkatołową bądź imbir. Ja dokładam masło, miód i marmoladę.

U mnie wyłącznie z kapustą i grzybami, choć znam domy, gdzie na talerzach lądują te z serem czy ziemniakami. Cieniutkie ciasto i moc aromatu wewnątrz, czasami ukryta wróżba w postaci rodzynki, sprawia, że te najbardziej polskie kluchy nabierają szlachetności. Ja lubię polane masłem z podsmażoną cebulką.

Ta na wigilię jest z suszonych grzybów, głównie z borowików i podgrzybków. Dla mnie już sam jej zapach jest synonimem świętowania. U mnie w domu gotuje się ją z listkami laurowymi, zielem angielskim, doprawia solą i pieprzem. W niektórych domach dodawane są śmietana, ziemniaki albo łazanki.

Jem je tylko raz w roku, w wigilię. I traktuję jak deser. Mak gotuję w mleku, potem ucieram go z miodem, orzechami, rodzynkami i kandyzowanymi owocami. A makaron najlepszy jest taki jak na łazanki. Na Śląsku mówi się na to danie makówki.

Jedni go kochają, inni omijają szeroko. Należę do pierwszych. Obowiązkowo muszą być w nim jabłka wędzone, do tego garść suszonych śliwek, wędzone gruszki, goździki, pomarańcza. Gotuje się go długo, ale warto. Ratuje życie, zwłaszcza po dwunastu wigilijnych potrawach.

Uwielbiam barszcz za klarowność i rubinowy kolor. U mnie zawsze na zakwasie, z uszkami pękającymi od grzybów. Niektórzy dodają do niego kilka kropli cytryny albo sok z buraków, ja wierzę w prostotę i moc tradycji.

Miód, cynamon, jajka, orzechy. Do tego krem z kaszy manny lub masy budyniowej. Każda gospodyni robi go inaczej, w zgodzie ze swoim sercem. W moim domu obowiązkowo pojawia się obok makowca, bo przypomina, że święta są po to, by było słodko.

Dzikie, nie da się ich wyhodować. Mięsiste i charakterne. Symbolizują odrodzenie i chrześcijaństwo, a w wigilię podawane są na tysiące sposobów, w zależności od regionu. Uwielbiam te proste, z cebulą i w oleju, choć w moim domu królują w śmietanie. Można je serwować z jabłkiem, ziemniakami albo po kaszubsku, z dodatkiem suszonych śliwek, majeranku i kiszonych ogórków.

Zawsze w wigilię robiła ją babcia. Słodką i lepką. To danie, które robi się i je się raz w roku. Jej podstawa to gotowana pszenica, mak, mleko, miód oraz bakalie. Dziś dodają często do niej śmietankę, skórkę pomarańczową i migdały.