Jet lag - co to jest i jak z nim walczy─ç?

Czas czytania ­čĽŚ 5 minut | 24 stycznia 2024 | Autor Anna D─ůbrowska | Redakcja Klara Krysiak

Po d┼éugiej podr├│┼╝y czujesz przyt┼éoczenie, zm─Öczenie oraz irytacj─Ö, a Twoja g┼éowa i ┼╝o┼é─ůdek bol─ů jak nigdy wcze┼Ťniej? Je┼Ťli tak, to prawdopodobnie dopad┼é ci─Ö efekt znanego wszystkim globtroterom zjawiska zwanego jet lag. Chocia┼╝ objawy mog─ů brzmie─ç przera┼╝aj─ůco, istniej─ů sposoby, aby go zwalczy─ç. Aby dowiedzie─ç si─Ö, co to jest jet lag, jakie s─ů symptomy i jak sobie z nim radzi─ç ÔÇö czytaj dalej.

Czym jest jet lag? Podstawowe informacje

Na Jet lag nara┼╝eni s─ů wszyscy podr├│┼╝uj─ůcy mi─Ödzy r├│┼╝nymi strefami czasowymi. Jest to wynik dezorientacji uk┼éadu nerwowego, kt├│ry jest dostrojony do funkcjonowania w cyklu dnia i nocy.

Kiedy przekraczamy kilka stref czasowych, nasz zegar biologiczny zostaje zaburzony, co mo┼╝e prowadzi─ç do objaw├│w, takich jak zaburzenia snu, b├│le g┼éowy, nudno┼Ťci, biegunka, a nawet problemy z koncentracj─ů.

Wa┼╝ne jest, aby pozna─ç podstawowe informacje na temat jet lagu, aby unikn─ů─ç nieprzyjemnych konsekwencji i cieszy─ç si─Ö przyjemn─ů podr├│┼╝─ů.

Co to jest jet lag?

Jet lag ÔÇö co to w┼éa┼Ťciwie jest za zjawisko? Efekt ten dotyka podr├│┼╝nych przekraczaj─ůcych szybko wiele stref czasowych, zaburzaj─ůc ich wewn─Ötrzny zegar biologiczny.

Kr├│tko m├│wi─ůc: jet lag wyst─Öpuje, gdy jeste┼Ť w podr├│┼╝y i pozostajesz w stanie obudzenia w niew┼éa┼Ťciwych momentach. Zwykle Tw├│j organizm dok┼éadnie wie, kiedy nadesz┼éa pora na sen lub jedzenie. W momencie przekroczenia stref czasowych, Tw├│j zegar biologiczny przestaje si─Ö synchronizowa─ç i wyst─Öpuje efekt pomieszania. 

Jet lag mo┼╝e Ci─Ö dotkn─ů─ç, je┼Ťli przekraczasz minimum trzy strefy czasowe.

Jet lag vs. latanie na zach├│d oraz wsch├│d

Intensyfikacja i przebieg jet lag zale┼╝y od kierunku podr├│┼╝y ÔÇö czy lecisz na zach├│d (np. do USA lub Kanady) czy na wsch├│d (np. do Japonii czy Korei Po┼éudniowej). Chocia┼╝ objawy jet lagu zazwyczaj wyst─Öpuj─ů w obu przypadkach, ich nasilenie i wp┼éyw na organizm nie s─ů jednakowe.

Skutki jet lag s─ů bardziej dotkliwe, gdy podr├│┼╝ujesz z zachodu na wsch├│d, poniewa┼╝ Tw├│j dzie┼ä staje si─Ö kr├│tszy i utrzymanie czuwania do standardowej godziny snu jest bardziej wymagaj─ůce. W tym przypadku Tw├│j organizm ma mniej czasu na regeneracj─Ö.

Je┼Ťli podr├│┼╝ujesz na zach├│d, swoje zwyczaje (np. dotycz─ůce jedzenia czy spania) zr├│b odwrotnie, stopniowo przesuwaj─ůc wszystko na p├│┼║niej ni┼╝ zwykle.

Natomiast podr├│┼╝ na zach├│d b─Ödzie ┼éatwiejsza dla organizmu, poniewa┼╝ wewn─Ötrzny zegar biologiczny musi dostosowa─ç si─Ö do d┼éu┼╝szego dnia. Ten rodzaj dostosowania wymaga jedynie czujno┼Ťci przez kilka dodatkowych godzin, co jest bardziej osi─ůgalne. 

Pami─Ötaj jednak, ┼╝e przekraczanie wielu stref czasowych (niezale┼╝nie od kierunku podr├│┼╝y) zwi─Öksza nasilenie symptom├│w jet lagu. Warto si─Ö do nich przygotowa─ç i spr├│bowa─ç za┼éagodzi─ç objawy.

Jakie s─ů najcz─Östsze objawy jet lagu?

Najcz─Östszym objawem jet lagu s─ů zaburzenia snu, co oznacza, ┼╝e mo┼╝esz mie─ç trudno┼Ťci z zasypianiem w nocy, budzeniem si─Ö rano lub pozostawaniem przytomnym w ┼Ťrodku dnia.

W┼Ťr├│d innych symptom├│w jet lagu wyr├│┼╝nia si─Ö:

  • uczucie rozdra┼╝nienia,
  • skrajne zm─Öczenie,
  • niestrawno┼Ť─ç i b├│le ┼╝o┼é─ůdkowe,
  • zmiany nastroju,
  • og├│lne z┼ée samopoczucie,
  • b├│le g┼éowy,
  • problemy z koordynacj─ů,
  • brak skupienia lub koncentracji.

Dlaczego jet lag powoduje wyst─Öpowanie tych objaw├│w? G┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na nag┼é─ů zmian─Ö strefy czasowej i powi─ůzanym z tym desynchronizacj─Ö wewn─Ötrznego zegara biologicznego. Tw├│j organizm jest zoptymalizowany do funkcjonowania w okre┼Ťlonych fazach snu i czuwania, kt├│re s─ů zsynchronizowane z naturalnymi cyklami ┼Ťwiat┼éa i ciemno┼Ťci.

Grupa młodych podróżników na lotnisku - jak sobie radzić z jet lagiem?
Czynniki zewn─Ötrzne m.in. o┼Ťwietlenie (zar├│wno sztuczne, jak i naturalne) wp┼éywaj─ů na procesy zachodz─ůce w Twoim ciele. Na przyk┼éad, gdy ┼Ťwiat┼éo wpada do oka, kom├│rki wysy┼éaj─ů wiadomo┼Ť─ç do m├│zgu, ┼╝e mog─ů przesta─ç produkowa─ç melatonin─Ö (hormon, kt├│ry pomaga zasn─ů─ç). St─ůd objawy jet lag s─ů powi─ůzane z zaburzeniami snu.
 

Niekt├│rzy ludzie mog─ů by─ç mniej nara┼╝eni na jet lag ni┼╝ inni, np. Pasa┼╝erowie, kt├│rzy cz─Östo podr├│┼╝uj─ů, odczuj─ů mniejszy wp┼éyw, poniewa┼╝ ich organizm przystosowa┼é si─Ö do efekt├│w tego zjawiska.

co robi─ç w samolocie?

Co robi─ç w samolocie?

Czeka Ci─Ö kilkugodzinny lot, a Ty nie wiesz, jak sp─Ödzi─ç czas, ┼╝eby podr├│┼╝ szybciej zlecia┼éa? 

Sprawd┼║ nasz poradnik
Sprawd┼║ nasz poradnik

Ile trwa jet lag?

Czas trwania jet lagu zale┼╝y od kilku czynnik├│w. Obejmuj─ů one odleg┼éo┼Ť─ç podr├│┼╝y, indywidualny rytm organizmu i og├│lny stan zdrowia. Wiele os├│b, kt├│re do┼Ťwiadczaj─ů jet lagu, czuje si─Ö lepiej kilka dni po przybyciu do miejsca docelowego. U niekt├│rych os├│b powr├│t do pe┼éni si┼é mo┼╝e zaj─ů─ç nawet tydzie┼ä. Obserwuj swoje cia┼éo i pami─Ötaj, aby si─Ö zbytnio nie przem─Öcza─ç. 

Jet lag to kwestia bardzo indywidualna, co oznacza, ┼╝e zesp├│┼é nag┼éej zmiany strefy czasowej mo┼╝e Ci─Ö nawet nie dotkn─ů─ç. 

Jak poradzi─ç sobie z jet lagiem? 7 wskaz├│wek

Czy mo┼╝na si─Ö przygotowa─ç do jet lagu i z┼éagodzi─ç jego dzia┼éanie? Oczywi┼Ťcie! Istnieje wiele sposob├│w, kt├│re pozwalaj─ů skutecznie minimalizowa─ç nieprzyjemne objawy jet lagu. Przede wszystkim warto si─Ö w┼éa┼Ťciwie do tego przygotowa─ç. 

Dostosuj sw├│j harmonogram przed wyjazdem

Opr├│cz pakowania walizek i przygotowania odpowiednich dokument├│w (np. wiz, kt├│re r├│wnie┼╝ mo┼╝esz wykupi─ç tutaj), spr├│buj dostosowa─ç sw├│j wewn─Ötrzny rytm ÔÇö zmie┼ä godziny posi┼ék├│w i snu tak, aby odpowiada┼éy czasom w miejscu docelowym. Zacznij od 30-minutowych zmian. Dzie┼ä po dniu przybli┼╝aj si─Ö do godziny lokalnej.

Przestaw zegarek po wej┼Ťciu na pok┼éad samolotu

Od razu po zaj─Öciu Twojego miejsca w samolocie, ustaw zegarek na czas w miejscu docelowym, a nast─Öpnie udawaj, ┼╝e mieszkasz w nowej strefie czasowej. Je┼Ťli w miejscu l─ůdowania jest noc, spr├│buj si─Ö przespa─ç. Im szybciej wejdziesz w nowy rytm, tym lepiej.

┼Üpi─ůca pasa┼╝erka na lotnisku - co to jest jet lag?

Nie r├│b drzemki po przylocie

Chocia┼╝ drzemka mo┼╝e by─ç kusz─ůca, szczeg├│lnie po d┼éugim locie, po przybyciu na miejsce staraj si─Ö nie spa─ç d┼éu┼╝ej ni┼╝ 30 minut

Odwr├│─ç swoj─ů uwag─Ö i wybierz si─Ö na spacer!

Pij du┼╝o wody

Pij du┼╝o wody przed lotem, w jego trakcie i po, aby utrzyma─ç nawodnienie organizmu. Nie musisz si─Ö martwi─ç o brak jej dost─Öpu.

Na lotnisku Chopina w Warszawie, a tak┼╝e w innych portach lotniczych na ca┼éym ┼Ťwiecie znajdziesz bezp┼éatne kraniki z czyst─ů wod─ů.  Przejd┼║ z pust─ů butelk─ů przez kontrol─Ö bezpiecze┼ästwa, a potem nape┼éniaj naczynie do woli! R├│wnie┼╝ w trakcie ca┼éego lotu oferujemy wod─Ö.

Unikaj napoj├│w alkoholowych i kawy

Chocia┼╝ alkohol mo┼╝e Ci pom├│c zasn─ů─ç, a kawa lub nap├│j energetyczny doda Ci wi─Öcej ch─Öci do dzia┼éania, lepiej unika─ç picia tego typu p┼éyn├│w. Ich w┼éa┼Ťciwo┼Ťci powoduj─ů zwi─Ökszenie odwodnienia.

Benefity LOT - liczne usługi dodatkowe

Czy wszystko jest ju┼╝ gotowe?

Przeczytaj porady przed podr├│┼╝─ů i sprawd┼║, czy masz wszystko, co trzeba.

Sprawd┼║ nasze porady
Sprawd┼║ nasze porady

Wyjd┼║ na zewn─ůtrz i z┼éap troch─Ö s┼éo┼äca

Je┼Ťli czujesz senno┼Ť─ç, a w miejscu docelowym do pory spania pozosta┼éo kilka godzin ÔÇö wyjd┼║ na dw├│r! Promienie s┼éoneczne skutecznie zmniejszaj─ů produkcj─Ö melatoniny, kt├│ra odpowiada za sen.

Jedz posiłki lekkostrawne

Jet lag mo┼╝e powodowa─ç problemy ┼╝o┼é─ůdkowe i niestrawno┼Ť─ç, zatem w trakcie podr├│┼╝y wybieraj dania lekkostrawne. W naszym Menu oferujemy bogat─ů ofert─Ö posi┼ék├│w specjalnych, dostosowanych pod r├│┼╝ne diety ÔÇö zam├│w sw├│j ulubiony posi┼éek na pok┼éad!

Dziewczynka w samolocie z lalk─ů i tabletem - jak poradzi─ç sobie z jet lagiem?

Czy musisz skonsultowa─ç objawy jet lagu z lekarzem?

Jet lag to zjawisko przej┼Ťciowe i w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w nie wymaga konsultacji lekarza. Je┼Ťli jednak cz─Östo podr├│┼╝ujesz i do┼Ťwiadczasz nag┼éych zmian stref czasowych, um├│w si─Ö na wizyt─Ö do specjalisty, kt├│ry mo┼╝e przepisa─ç odpowiednie suplementy.

Przeczytaj wi─Öcej porad